Vogelgriep

Vogelgriep, vogelpest of aviaire influenza is een ziekte die voorkomt bij vogels, voornamelijk hoenderachtigen. De incubatietijd bedraagt drie dagen tot twee weken. De ziekte is dodelijk voor kippen, kalkoenen, watervogels, roofvogels en kraanvogelachtigen. Het risico dat mensen in Europa met vogelgriep besmet raken is zeer klein.

De veroorzaker van de ziekte is een variant van het influenzavirus: het influenza A-virus. Dit virus is zeer variabel, zodat telkens nieuwe varianten ontstaan. Virussen vermenigvuldigen in een gastheercel. In één op de 10.000 gevallen kan door kleine foutjes in het vermenigvuldigingsproces (mutaties) een virus ontstaan dat anders, en mogelijk gevaarlijker, is dan het oorspronkelijke virus. Dit mutatieproces bij virussen heet antigene drift. Bij influenza A-virussen komt ook reassortment voor waarbij verschillende virussen genetisch materiaal met elkaar uitwisselen, genaamd antigene shift. Een laagpathogeen aviair influenzavirus kan muteren tot een hoogpathogeen virus dat een zeer besmettelijke, dodelijke variant voor de meeste vogelsoorten vormt.

Symptomen van het influenza virus bij vogels

Infecties met het influenza virus verlopen afhankelijk van het ziekmakend vermogen van het betreffende virus van mild tot fataal. De symptomen duiden op griepachtige verschijnselen met sufheid, tranende ogen en opgezette kelen. Ook verkleurt de kam van de vogel. Sommige vogels sterven direct na de eerste besmetting. Het klassieke vogelpest virus is bij een ieder die de vogelpestcrisis van 2003 en recent in 2016 heeft meegemaakt genoegzaam bekend.

Virus varianten Influenza

Influenza virus H5N1

H5N1 is een variant van het vogelpestvirus dat gevaarlijk is voor mensen. Het virus is besmettelijk en dodelijk voor vogels maar kan ook mensen besmetten, voor wie het vooralsnog niet erg gevaarlijk is. "H5" verwijst naar het type hemagglutinine in de eiwitmantel en "N1" naar het type neuraminidase. Het betreft in beide gevallen antigenen die een rol spelen bij respectievelijk binding aan de celmembraan en het loskomen van nieuw geproduceerde virussen uit een geïnfecteerde cel. 

H5N1 is endemisch in vogels in Zuid- en Oost Azië en dreigt endemisch te worden bij alle vogels. Dit komt doordat besmette trekvogels het virus wereldwijd verspreiden. Bekend is dat pluimvee vatbaar is voor het virus en dat het besmet kan worden door onder meer de uitwerpselen van besmette trekvogels.

Influenza virus H5N8

H5N8 is een variant van het vogelgriepvirus dat gevaarlijk is voor mensen. Het virus is besmettelijk en dodelijk voor vogels maar kan ook mensen besmetten, voor wie het vooralsnog niet erg gevaarlijk is. "H5" verwijst naar het type hemagglutinine in de eiwitmantel en "N8" naar het type neuraminidase. Het betreft in beide gevallen antigenen die een rol spelen bij respectievelijk binding aan de celmembraan en het loskomen van nieuw geproduceerde virussen uit een geïnfecteerde cel. 

H5N8 is endemisch in vogels in Zuid- en Oost Azië en dreigt endemisch te worden bij alle vogels. Dit komt doordat besmette trekvogels het virus wereldwijd verspreiden. Bekend is dat pluimvee vatbaar is voor het virus en dat het besmet kan worden door onder meer de uitwerpselen van besmette trekvogels.

Het Influenza virus en de omgeving

Het influenza virus kan onbepaalde tijd overleven in een omgeving van enkele tientallen graden onder nul. Het kan echter niet tegen hitte.

Overlevingstijden:

• meer dan 30 dagen bij 0 °C of lager (vorst);
• 6 dagen bij 37 °C - lichaamstemperatuur van de mens, hoge koorts kan het virus vernietigen;
• 3 uur bij 56 °C;
• 30 minuten bij 60 °C of hoger.

De ontsmetting van apparatuur, oppervlakken en dergelijke met warmte moet dus ruim 30 minuten met temperaturen van boven de 60 °C geschieden.

Er zijn ook diverse oxiderende en desinfecterende middelen bekend die het virus inactief kunnen maken alsmede een zure omgeving.

Alle (nieuws)artikelen over vogelgriep