Informatie Ziekten Algemeen Gezondheidszorg bij vogels
| Gezondheidszorg bij vogels |
 |
 |
 |
| Geschreven door Stichting Fowl Oase - Dhr. Loi Burger |
| woensdag 07 januari 2009 22:09 |
Om optimaal van onze dieren te kunnen genieten is het van groot belang dat ze gezond zijn enblijven. Hierna volgen een aantal tips die daar bij kunnen helpen. Grofweg zijn drie items teonderscheiden.
1. Herkennen van ziekteverschijnselenVoedingIndien de voeropname wijzigt moeten we aan de volgende mogelijkheden denken.Bij lagere opname kan het aangeboden voer van een andere samenstelling zijn dan voorheen,bijvoorbeeld een andere voerfabrikant. Bij overschakeling van voer samenstelling is het belangrijkom de overschakeling geleidelijk te doen, dus mengen van “ oud “ voer met het nieuwe voergedurende enige tijd. Ook bij gelijkblijvende fabrikant is het aan te bevelen om dit te doen omdatper partij gemaakt voer de samenstelling van de gebruikte grondstoffen kan wijzigen. Dat ditgebeurt is soms te zien aan het kleurverschil tussen de diverse partijen voer.Bij hoge buiten temperaturen hebben de dieren minder energie nodig om hun lichaamstemperatuurop peil te houden en zullen dan ook minder voer opnemen.Een andere oorzaak van lagere opname is dat een ziekte hiervan de oorzaak is. Hierover later meer.Verhoogde voeropname zien we als de dieren besmet zijn met darmparasieten, dat kunnen wormenzijn maar ook bij een beginnende coccidiose infectie gaan de dieren eerst meer eten. Als de ziekteerger wordt, met name coccidiose, zal de opname juist minder worden en moet er snel ingegrepenworden.Bij lage temperaturen zullen de dieren begrijpelijkerwijs ook meer voer opnemen. Uitwerpselen en darmstelselAan de samenstelling en de kleur van de mest zijn veel mogelijke ziekten af te leiden. Vogels dieblindedarmen hebben produceren 2 soorten mest. ‘s Morgens bij het ontwaken worden veelal deblinde darmen geledigd, deze mest is dunner van samenstelling heeft een lichtere kleur en stinktenorm. Dat is dus normaal. De overige mest is vaster van samenstelling, behalve bij vruchteneters,en is voorzien van witte delen, dat zijn de afvalstoffen welke door de nieren worden afgescheidenen in de cloaca aan de mest uit de darmen worden toegevoegd.Indien nu de mest overwegend geel tot koperachtig groen gekleurd is moet er rekening meeworden gehouden dat er een storing in de leverfunctie is. Bij fazanten en kalkoenen duidt dat veelalop een blackhead infectie. Blackhead is een ziekte die veroorzaakt wordt door een parasiet welkede lever aantast en wormen (heterakis = kleine spoelworm) als tussengastheer gebruikt. Bij debestrijding van blackhead moet dan ook zeker niet vergeten worden om de wormen tebestrijden.Bij een coccidiose infectie zien we ook een verandering van de mest, de diverse soorten coccidiosehebben een voorkeur voor een bepaald gedeelte van de darm waar ze hun schadelijke werk doen.Zo bevindt de Eimeria tenella zich bijna uitsluitend in de blinde darmen. Door aantasting van dedarmwand ontstaan bloedingen wat resulteert in mestproductie waar bloed in zit hetgeen met hetblote oog meestal goed zichtbaar is, ook kan de blindedarmmest erg donker gekleurd zijn door hetaanwezige bloed. Een andere coccidiose soort, Eimeria necatrix, komt vaak voor in combinatie meteen clostridium infectie. We zien doodzieke dieren die als er niet snel medicijnen worden gegevensoms binnen een dag sterven als gevolg van ernstige aantasting van de darmwand en mogelijk aaneen vergiftiging door de geproduceerde toxinen van de clostridium bacterie. De mest is vaakslijmerig en bevat soms duidelijk zichtbaar bloed en/of stukjes darmwand.Naast de genoemde coccidiosesoorten komen nog veel andere soorten voor die alle in min ofmeerdere mate de darmen aantasten. Bij verdenking van een coccidiose infectie is het van grootbelang om zekerheid hieromtrent de verkrijgen, mest onderzoek met behulp van een microscoop isdan noodzakelijk.Ook allerlei bacteriën kunnen darmstoornissen geven. Bij jonge dieren uit zich dat vaak door metmest besmeurde veertjes rond de cloaca of gehele verstopping van de uitgang, de zogenaamdecementcloaca. Behandeling met antibioticum is dan noodzakelijk. Deze infecties worden bijnaaltijd veroorzaakt door Gram negatieve bacteriën zoals E. coli , Pseudomonas of Salmonella. Hetmiddel van eerste keuze is Baytril, nog beter is om aan de hand van een gevoeligheidstest vast testellen of deze keuze inderdaad de juiste is. BevederingWanneer dieren bol in de veren zitten kan dat diverse oorzaken hebben. Bij jonge dieren kan hetzijn dat de omgevingstemperatuur te laag is een thermometer biedt dan uitkomst. Dieren die koortshebben zetten ook de veren op, zoals bij een coccidiose of een clostridium infectie maar ook bijdiverse virusinfecties. Door mestonderzoek kunnen een aantal ziekten aangetoond of uitgeslotenworden.Bij langdurige rui moet gedacht worden aan een tekort aan vitaminen of mineralen. Beschadigdebevedering duidt op vraat, of door parasieten of door pikkerij. Beide zijn door observatie teherkennen. Voor de bestrijding van veerluizen zijn middelen verkrijgbaar, pikkerij kan verminderdworden door afleiding te geven of aangetaste delen in te spuiten met hertshoornolie.Poten: opstaande huidschubben duiden op een infectie met schurftmijten vooral oudere dierenhebben daar nog al eens last van behandelen met vaseline of ivermectine zijn dan noodzakelijk. AdemhalingVeel ziektekiemen tasten de ademhalingsorganen en de ogen aan. De ziekten veroorzaakt doorbacteriën kunnen meestal succesvol met antibiotica worden bestreden, wel moet dan eerst wordenvastgesteld om welke bacterie het gaat. In het geval van een schimmel of gistinfectie werkt hetgebruik van antibioticum averechts: de infectie wordt daardoor juist versterkt!Enkele voorbeelden van ademhalingsverschijnselen die afwijkend zijn.Vieze natte ogen en snotneuzen worden vaak veroorzaakt door mycoplasma’s.Luidruchtige, bijna gillende geluiden tijdens zeer moeilijk ademen en productie van bloed uit debek, hetgeen in werkelijkheid uit de luchtpijp komt, wordt veroorzaakt door een virus: Hetinfectieuze laryngotracheïtis virus ook wel ILT genaamd. Voor kippen is tegen deze ziekte eenentstof verkrijgbaar, in hoeverre deze entstof ook onschadelijk is voor fazantachtige is onduidelijk.Wel is uit onderzoek gebleken dat Argusfazanten ook van deze entstof ernstig ziek kunnen wordenen er zelfs dood aan kunnen gaan. De doodsoorzaak is altijd dat de dieren stikken in de gevormdeslijm en bloedproppen in de luchtpijp. Infectieuze bronchitis geeft ook hoorbare ademhaling, natte ogen en heldere neusuitvloeiing. Eendergelijke infectie gaat als er geen complicaties optreden met een bacteriële infectie na ongeveereen week weer over. Bij complicaties moet er behandeld worden met een antibioticum. Gaapwormen veroorzaken ook een afwijkende ademhaling. Meestal komen deze infecties voor bijjonge dieren, door hoesten en schudden met de kop proberen de dieren de wormen kwijt tegeraken hetgeen niet lukt omdat de syngamus trachea zoals ze worden genoemd zich aan detracheawand vastklampen. Behandelen met bv panacur lost deze problemen snel op maar wachtniet te lang met de behandeling want bij ernstige besmetting met veel wormen kunnen de dierenstikken in proppen dode wormen. Schimmelinfecties van de longen en/of luchtzakken laten een pompende ademhaling zien bij depatiënt. Naarmate de ernst van de infectie toeneemt wordt de ademhaling moeilijker. Behandelingvan zo’n infectie geeft bijna nooit het gewenste resultaat. Infecties met het influenza virus verlopen afhankelijk van het ziekmakend vermogen van hetbetreffende virus van mild tot fataal. Het klassieke vogelpest virus is bij een ieder die devogelpestcrisis van 2003 heeft meegemaakt genoegzaam bekend. Dikke ogen en verdikking van de kopversierselen worden veroorzaakt door een bacterie:Pasteurella,de ziekte wordt ook wel vogelcholera genoemd. De bestrijding is erg moeilijk omdatniet alle bacteriën geëlimineerd worden door antibioticum,vaak komen de verschijnselen enige tijdna het staken van de behandeling weer terug. OrganenBacteriën kunnen als ze eenmaal in de bloedbaan zijn gekomen ziekten aan organen veroorzaken. Inongunstige omstandigheden waarbij hoge concentraties bacteriën in de lucht voorkomen kunnen viaverwondingen of via de luchtwegen en de luchtzakken bacteriën kans zien om in de bloedbaan tekomen. Via de bloedsomloop komen ze dan in bijvoorbeeld de lever terecht en doen daar hunkwaadaardige werk. Dit leidt in eerste instantie tot aantasting van de kapsels die met name delever en het hart omgeven. Ingrijpen is noodzakelijk in deze gevallen, afhankelijk van de soortbacterie wordt een antibioticum gekozen. Veelal wordt gestart met een breed werkend middel zoalsbaytril of doxycycline. Indien er een of meer dieren sterven is het van groot belang voor de rest omte laten onderzoeken wat de doodsoorzaak was.Sommige virussen tasten ook organen aan soms zelfs hele orgaansystemen. Behandelingen vanvirusinfecties met antibiotica verlopen bijna altijd teleurstellend. Hierna enkele voorbeelden vanschadelijke virussen die het meest voorkomen. Ziekte van Marek, veroorzaakt door een Herpesvirus. De gevoeligheid verschilt sterk per vogelsoort,bij hoenderachtigen is die het grootst. Er zijn verschillende uitingsvormen. De meest bekende is dievorm waarbij met name de pootzenuwen aangetast worden, er treden verlammingsverschijnselenop die steeds erger worden tot het dier niet meer kan lopen en tenslotte door voedselgebrek sterft.Bij een andere vorm worden er tumoren in de organen gevormd. Ook oogafwijkingen komen voor,hierbij zijn de pupillen onregelmatig (ovaal) gevormd. Gumboro ziekte, is een jeugdziekte en wordt veroorzaakt door een BIRNA virus. Dit virus tast deorganen aan die voor de ontwikkeling van het immuunsysteem moeten zorgen. Ook dit virus komtvoor in verschillende vormen van kwaadaardigheid, van mild tot zeer kwaadaardig waarbij veledieren sterven. Organen die het meest aangetast worden zijn de bursa van Fabricii, de lever en demilt. Behandelen met medicijnen heeft geen positieve effecten. Ganzenhepatitis is een ziekte van jonge eenden, ganzen en zwanen veroorzaakt door een Parvovirus. Dit virus tast o.a. de lever aan, deze is dan geel van kleur. De mest is wit/geel en waterig, dekuikens willen niet (meer) eten en sterven op jonge leeftijd. Bij een infectie op latere leeftijd (± 3weken) treedt groeiachterstand op en opvallend zijn dan de korte snavel en korte poten, ookveerafwijkingen komen voor (soms krulveren). Eendenpest wordt veroorzaakt door een herpes virus. Watervogels van alle leeftijden zijn gevoeligvoor een infectie met dit virus.De belangrijkste verschijnselen zijn:
{mospagebreak} 2. Curatieve behandelingen |