Na een bezoek te hebben gebracht aan een collega watervogelliefhebber aan de kust van Noord-Holland, kwam ik op de terugreis een stel broedende zwarte zwanen (Cygnus Atratus) tegen in het polderlandschap. Normaliter is het niet vreemd dat een stel zwarte zwanen in deze periode van het jaar voortplantingsdrang krijgen maar deze exotische vogels horen oorspronkelijk niet thuis in deze natuur. Tien tegen ??n dat het hier om zogenoemde natuurvervalsers gaat die ontsnapt zijn uit een vogelcollectie van een watervogelliefhebber. Zwarte zwanen zijn ooit in Australi? ontdekt door Nederlandse zeevaarders en later uitgezet op Nieuw-Zeeland. In het Nederlandse klimaat gedijen ze echter even zo goed en broeden met succes.

Volgens de Internationale Unie voor Natuurbescherming vormen, naast habitatdegradatie, ?exoten? de grootste bedreiging voor ons ecosysteem. In Nederland en Vlaanderen komen watervogels van vreemde origine voor die ontsnapten uit gevangenschap of helaas worden uitgezet en nu in het wild broeden. De belangrijkste ?faunavervalsers? zijn Canadese gans, brandgans, Nijlgans, Indische gans en zwarte zwaan en in mindere mate Carolinaeend, mandarijneend en de rosse stekelstaart.

In Vlaanderen is een studie uitgevoerd door het Instituut voor Natuurbehoud. Op basis van deze studie zijn voor elke soort beheersmaatregelen voorgesteld. Soorten als Canadagans (1100-1600 broedparen), Nijlgans (640-1000 bp) en brandgans (125-163 bp) nemen vanaf de jaren negentig tot heden exponentieel toe!

Een recente enqu?te bij beheerders van natuur- en recreatiegebieden in Vlaanderen wees uit dat in veel gebieden de aanwezigheid van verwilderde watervogels als schadelijk wordt ervaren. Beheer van deze soorten binnen het wettelijk toegelaten kader blijft echter beperkt. De bestrijding van verwilderde watervogels kan effici?nt gebeuren via een beheersplan waarbij zowel preventiemaatregelen als een beheersstrategie zijn uitgewerkt. Voor alle verwilderde watervogels in Vlaanderen is als effici?nte bestrijding enkel een combinatie van technieken op reproductief (het schudden van eieren) ?n bij volwassen vogels (vangen en doden tijdens de ruiperiode) de goede oplossing. In Nederland wordt op kleinere schaal preventieve maatregelen toegepast.

Als watervogelliefhebber bent u natuurlijk te allen tijde gebaat bij het voorkomen van ?ontsnapping? en behoudt uw watervogelcollectie. Het plaatsen van een degelijke afrastering met voldoende hoogte of een gesloten voli?re en het leewieken of het terugkerend kortwieken werkt effectief genoeg. Sierwatervogels krijgen zo geen kans te kiezen voor de vrije natuur. Dit alles kan voorkomen dat mogelijkerwijs een wilde populatie wordt opgebouwd, waardoor ecologische schade wordt aangericht (alsof de mens dat al niet genoeg doet!). Faunavervalsing door ontsnapte ?exotische? watervogels is belangrijk ter bescherming van inheemse soorten en behoud van uw eigen watervogelcollectie!