Net als andere dieren stellen ook watervogels specifieke eisen aan hun leefomgeving. Schoon water is in alle gevallen een levensvoorwaarde: water om te badderen, om in te zwemmen en om te drinken. Een groot deel van het leven van watervogels speelt zich in en rond het water af. Helaas vervuilen watervogels het water sterk met hun ontlasting. Hierdoor er een grote kans op hoge nitraat en nitrietwaardes en dus ook op zweefalgengroei (groen water). Doordat ze het water zo sterk vervuilen, kunnen de meeste watervogels niet samen met vissen worden gehouden. Alleen een paartje kleine eendjes in een grote vijver wil nog wel eens gaan. De meeste watervogels eten waterplanten en kunnen dus ook niet in een beplante vijver worden gehouden. In feite heeft het houden van watervogels wel wat weg van het houden van koi, die vergelijkbare problemen geven met beplanting en waterkwaliteit. De oplossingen zijn in feite ook hetzelfde: vaak waterverversen of, voor een paar kleine eendjes, extra goede filtering of aanleg van een groot plantenfilter.

De beschikking over schoon water is een eerste levensvoorwaarde voor alle watervogels. Wanneer watervogels langere tijd geen water tot hun beschikking hebben, stopt hun vetklier met werken. Het gevolg is dat watervogels 'lek' raken: hun veren zijn dan niet langer waterafstotend en ze vervuilen meer en meer. De vogels worden dan vatbaar voor longontstekingen en andere infecties. Gezonde watervogels kunnen geleidelijk aan hun vetklier weer 'aan de gang krijgen' als ze weer beschikking krijgen over water. In het begin mogen ze dan maar een klein laagje water hebben anders raken ze direct doorweekt. Voorkomen is dus beter dan genezen.

Wegvliegen voorkomen
"In Nederland is zoveel water dat een paar ontsnapte watervogels toch weinig kwaad kunnen"? Als het bij een paar exemplaren zou blijven dan klopt dat. Maar ontsnapte watervogels blijken zich voort te planten en hoe groter de aantallen worden, hoe groter de problemen. Nazaten van ontsnapte knobbelzwanen en verschillende ganzensoorten veroorzaken in toenemende mate landbouwschade. Exotische watervogels concurreren met inheemse soorten. Deze concurrentie wordt een groter probleem wanneer de exotische soorten zich uitbreiden naar het buitenland, waar veel minder watervogelgebieden zijn. In Frankrijk is een grote afschotcampanje aan de gang om uit Nederland afkomstige nijlganzen uit te roeien. Ook kan het voorkomen dat exotische watervogels hybridiseren met inheemse soorten. Dit geldt met name voor veel ganzensoorten maar ook voor diverse eenden. Uit Engeland afkomstige ontsnapte rosse stekelstaarteendjes (ruddy ducks) veroorzaken in Spanje in toenemende mate problemen voor het behoud van de zeldzame witkopeend. Spaanse ornitologen hebben erop aangedrongen dat rosse stekelstaarteendjes overal in Europa bestreden moeten worden anders is het in Spanje dweilen met de kraan open... Voor alle duidelijkheid: beide eendensoorten hybridiseren en de enige mogelijkheid om witkopeenden te behouden is alle rosse stekelstaartjes en hybriden in heel Europa afschieten. Kortom: iedere watervogelhouder heeft de morele plicht te voorkomen dat zijn of haar vogels ontsnappen. Hiervoor zijn de volgende mogelijkheden:

Houden in een volière: dit kan met name heel goed bij kleine eendjes zoals mandarijn- en Carolina eenden en veel talingen. Grotere eenden vliegen met zo'n vaart dat ze zich kunnen beschadigen in de omheininng van volières. Ganzen en zwanen hebben zoveel ruimte nodig dat het niet practisch is om ze in een volière te houden.